Trò chuyện với người mẹ có con trúng tuyển Harvard

- Một cuộc "tám chuyện" trong quán cà phê với bà mẹ Hồ Thị Hải Âu nhân ngày của mẹ (11/5). Chị Hải Âu có cô con gái Minh Khuê vừa đạt thành công bước đầu trên con đường học vấn, trúng tuyển vào ĐH Harvard với học bổng toàn phần.

>> Chia sẻ của người mẹ có con trúng tuyển Harvard

>> Gặp nữ sinh nhận học bổng 320.000 USD của ĐH Harvard

Khép mắt, mở nội lực
Chào chị. Những ngày này hẳn là chị bận rộn lắm. Vừa ngồi với chị một lát mà điện thoại liên tục reo chuông thế kia...
- Những ngày này, mình hay thức có khi đến 2 - 3 giờ sáng. Trên Facebook, mình gặp lại nhiều bạn cũ, nhận được câu hỏi của các phụ huynh, đặc biệt các bà mẹ trẻ, rồi điện thoại hỏi thăm, chúc mừng…
Một cảm hứng mình nhận được nhiều nhất từ bạn bè là tự hào, hãnh diện chung cho ý chí và tuổi trẻ Việt Nam. Điều này khiến mình vô cùng xúc động, có khi ngồi khóc.

Chị Hồ Thị Hải Âu: "Mỗi chúng ta đang đứng nơi chân mình đứng, chứ không phải đứng một nơi nào khác".

Mình thầm nghĩ, tình yêu nước đâu cứ phải đăng đàn hay hô hào những điều to tát, hãy cần mẫn bền bỉ ươm trồng những mầm non khỏe mạnh, cũng là cách thể hiện đầy trách nhiệm trước non sông!
Tuy nhiên, chuyện Minh Khuê có học bổng toàn phần vào ĐH Harvard hẳn nhiên là vui rồi…nhưng mình lại có phần lo lắng vì e là điều đó có thể gây chút áp lực, bất ổn trong tâm lý một số cha mẹ cũng đang trên hành trình với con cái.
- Bất ổn sao, thưa chị?
Mình rất thấu hiểu một nhận biết thế này, không có một chiến lược hay triết lý giáo dục nào là hoàn hảo cho tất cả mọi người, vì mỗi cá thể là một tiểu vũ trụ rất bao la…
Vì thế, quan điểm giáo dục của mình dành cho con gái, trải nghiệm của hai mẹ con mình trên hành trình ấy, chỉ nên được coi như một tham chiếu chứ không phải là một “khuôn mẫu” nào cả, vì mỗi chúng ta đang đứng nơi chân mình đứng, chứ không phải đứng một nơi nào khác.
Nếu mọi người đọc và tiếp nhận những chia sẻ của mình theo hướng này, thì tất nhiên sẽ là rất đẹp đẽ, không có sự bất ổn nào cả. Mình rất mong như thế.
- Cách đây cũng non chục năm rồi, trên webtretho, các bà mẹ đã thảo luận sôi nổi chuyện "du học từ trong bụng mẹ". Còn nhà văn Dạ Ngân từng có bài viết về "tị nạn du học"; bà nói các em còn đi nữa, đi mãi...
- Xã hội chúng ta sống đang chịu sức ép của nghệ thuật quảng cáo, truyền thông.
Đôi lần, có bạn trẻ khi trò chuyện với mình đã buột miệng nói "ước gì cháu được làm con cô", hay “ước gì cô làm mẹ cháu”….Tuy lời nói buột ra vô tình, nhưng điều đó khiến mình giật mình.
Người mẹ Việt Nam nào cũng cam con, đến mức "có thể chết thay con" đó là một phẩm chất vĩ đại.
Tuy nhiên, sự buột miệng của một vài bạn trẻ ấy, đã cho mình manh mối để cảm nhận một vấn để, rằng: cách thể hiện tình yêu của người mẹ với con cái dường như chưa hiệu quả. Tình yêu giữa con và mẹ; giữa mẹ và con tuy hiện hữu, hết lòng, nỗ lực… nhưng đã không kết nối, hài hòa được với nhau.

Hai mẹ con Hải Âu - Minh Khuê

Những người mẹ đã tận tụy với nhiều sức lực vì đứa con thân yêu của mình nhưng đứa con đã không cảm nhận được tình yêu thương, mà bị lôi kéo, hướng ra bên ngoài, kỳ vọng vào những cảm xúc bên ngoài.
“Hướng ra bên ngoài” là nhân tố chính tạo ra trạng thái tâm lý “thần tượng”. Trong gia đình mình và trong quan điểm giáo dục con, mình không dung dưỡng “cảm xúc thần tượng” đó , mình sẽ rất buồn nếu (giả định) con gái mình nói: “Mẹ ơi, mẹ là thần tượng của con”.
- Vậy thì, làm sao để câu chuyện của chị không gây ra bất ổn, trong khi chỉ cần bước chân ra khỏi quán café này thôi, chúng ta đã nhìn thấy đầy rẫy đua tranh?
Mình thường nói với Minh Khuê về câu chuyện của hạt mầm.
Mầm của hạt sồi sẽ nẩy cây sồi, mầm cây lau sẽ nẩy thành cây lau, xã hội sẽ nhạt tẻ nếu chỉ toàn rừng sồi mà chẳng có lau. Trịnh Công Sơn có câu hát rất bác ái và đẹp đẽ thế này: “Thân mong manh như lau sậy hiền”, biểu dụ cho sự khiêm nhường đầy nhận biết hiền triết và thuần hậu.
Nhưng dù là mầm lau hay mầm sồi, hãy nảy nở tràn đầy để thành những cây lau, sồi khỏe khoắn, tràn đầy nhất.
Phẩm chất quý giá nhất của hạt mầm là nội lực.
Trong quá trình đồng hành cùng con cái, có một công cụ mà các bậc cha mẹ thường hay sử dụng đó là so sánh: Sao con không ngoan như bạn ấy, sao con không đạt điểm cao như bạn ấy, v,v,... mà quên đi rằng khi bạn dùng công cụ so sánh (theo cách bạn muốn) thì đứa trẻ cũng sẽ sử dụng công cụ đó theo cách nó muốn: Sao bố/mẹ không như bố mẹ bạn ấy; sao bố/mẹ không là người thành đạt như bố/mẹ bạn ấy, v.v...
Về lâu dài và rất tinh vi, việc so sánh chính là nguyên nhân làm nguyên khí của đứa trẻ bị tổn hao, thất thoát trong quá trình bảo vệ cái "tôi" luôn thường trực nguy cơ bị tổn thương trong ngàn ngàn phép so sánh; và hơn thế nữa, sẽ nuôi dưỡng dần lớn lên ở đứa trẻ tính tật đố với chung quanh, cảm giác bất ổn trong nội tâm và tự ti cố hữu.
Nhưng làm sao để khỏi so sánh không là chuyện dễ. Bạn phải dọn dẹp lòng mình thành trong sáng, nhỏ bé, khiêm nhường...và khép mắt lại..thì bỗng nhiên mọi quan sát mở rộng, mênh mông thuần hậu và bản thể trở nên mạnh mẽ vô cùng.
Trưởng thành bằng nội lực vốn có của bản thể sẽ thảnh thơi và đẹp đẽ mà không mắc dính vào sân hận, đố kỵ, hay cảm giác tự ti sâu thẳm...ngày ngày làm mòn mỏi tâm hồn ta.
Một tâm hồn mệt mỏi làm sao có hạnh phúc? Cha mẹ không hạnh phúc, sao muốn con có được điều đó.
Tình yêu tỉnh thức và sáng suốt
Một phụ nữ từng viết văn, nhạy cảm, "hồng nhan đa chuyên" như chị kiến tạo hạnh phúc như thế nào để truyền lại cảm nhận về hạnh phúc cho con?
- Phải định nghĩa hạnh phúc là gì, bạn mới cảm nhận được hạnh phúc.
Lep Tolstoi, nhà văn lớn của Nga quan niệm: “Hạnh phúc không phải là thành quả khi về đích mà là cảm nhận trên hành trình”.
Ai cũng có một cuộc hành trình của riêng mình. Mình đã có những trải nghiệm với tất cả sự tràn đầy ở đó.
Hành trình 18 năm của chị đầy gian truân, bền bỉ, mồ hôi và nước mắt cũng là niềm vui. Sắp tới Khuê đi học xa rồi, có để lại nỗi buồn cho mẹ không?
- Mình thấy cha mẹ thường có quan niệm về con cái như một sự “mặc cả”.

Chị Hồ Thị Hải Âu: “Nếu thực sự là một tình yêu lớn lao và tràn đầy, một ngày nào đó, con phải để tình yêu của mình bay đi, vì bầu trời là khát khao và hạnh phúc của tình yêu cho dù điều ấy có làm con đau khổ..”

Ta mặc cả quá khứ là "trả ơn nghĩa" con phải yêu thương mẹ; còn "mặc cả tương lai" là "con là chỗ dựa khi về già".
Đứa trẻ rất sớm biết mặc cả. Đứa trẻ cay đắng khi sinh ra đã phải mang gánh nặng "bảo hành cho tuổi già của cha mẹ". Đứa trẻ cay đắng, xã hội cay đắng.Nó không cảm nhận được hạnh phúc từ tâm thức "mặc cả" đó của cha mẹ.
Hơn 12 năm về trước, trong nhật ký, mình đã viết về chú chim non mang tên “Tình yêu”, thường hằng , mình tự đọc lại, tự quán sát và tịnh tâm để nhận thức sâu sắc rằng, tình yêu đích thực là tình yêu của đại bàng mẹ, huấn luyện cho đại bàng con biết bay, biết yêu bầu trời, để rồi trả nó về với bầu trời của nó. Mình và con gái Minh Khuê sống trong nguồn cảm hứng đại bàng con ấy, suốt mười mấy năm rồi. Và câu chuyện về con chim mang tên “Tình yêu” mình cũng kể cho Khuê nghe rất nhiều lần:
Dù đã nuôi nấng chú chim non lạc tổ cho đến khi đủ lông đủ cánh, nhưng vì quá lưu luyến mà bạn muốn đan lồng để nhốt chú, giữ nó lại với mình thì đó có phải là tình yêu?
Câu kết trong câu chuyện mình viết cho con là thế này: “Nếu thực sự là một tình yêu lớn lao và tràn đầy, một ngày nào đó, con phải để tình yêu của mình bay đi, vì bầu trời là khát khao và hạnh phúc của tình yêu cho dù điều ấy có làm con đau khổ..”
Chia sẻ của chị làm tôi nhớ đến quan niệm về tình yêu con cái của bà mẹ người Do Thái trong cuốn sách “Vô cùng tàn nhẫn, vô cùng yêu thương”, dường như có sự tương đồng. Bà nói, trong tình yêu thường có xu hướng hướng tới sự gắn kết, sống mãi bên nhau; riêng tình yêu với con cái tỉnh thức và sáng suốt thì hướng tới sự phân ly. Chị “” vô cùng yêu thương” con với tinh thần tràn đầy như vậy, thế còn cái vế “vô cùng tàn nhẫn”? Có khi nào chị đánh con?
- Trong hành trình trưởng thành cùng con cái, không người cha mẹ nào chưa từng tét đít con. Cũng có lúc mình quát mắng, gặp sai lầm, áp đặt sai trái trong đánh giá về con chứ.
Những lúc đó, thì mình xử trí thế nào?
Trước tiên, mình nhìn vào mắt con và thành thật xin lỗi: Mẹ xin lỗi con vì mẹ đã mất kiểm soát. Hãy nghĩ về mẹ như một người bình thường, khi cơn giận đến mẹ đã đánh mất bản thân mình. Giọt nước làm tràn ly, có đôi chút hình ảnh đẹp đẽ về mẹ đã bị mất mát trong mắt con theo cơn tức giận, nhưng mẹ sẽ làm nó tràn đầy trở lại. Hãy tin cậy và hãy thành thật, con yêu!
Thường thì sau đó, chúng mình tha thứ cho nhau, nhìn nhận lại bản thân và nhẹ nhõm nhận về phần lỗi của mình. Niềm tin cậy vì thế được bồi đắp theo năm tháng, không chỉ bởi những phút hài lòng bên nhau, mà ngay cả những xung đột cũng lay động và tràn đầy xúc động qua cách sửa lỗi và ứng xử của mình và con gái sau khi cơn giận qua đi.
Hạnh phúc "sống với người dưng"
Những chia sẻ của chị về dạy con đã nhận được nhiều đồng cảm, đồng tình. Một bạn đọc có bình luận: Dạy con được như chị vì có thể thống nhất được quan điểm xuyên suốt, cứ thử cả 2 vợ chồng, mỗi người một quan điểm, riêng chuyện thống nhất được với nhau đã không dễ, nữa là…
- Mình rất hiểu và chia sẻ với cách nhìn của bạn đọc ấy, của một độc giả nam (cười); thoáng qua nghĩ là “chê bai” nhưng hàm ý khá sâu sắc đấy.
Mình cũng thấu hiểu sự lúng túng của những người mẹ trẻ hiện nay, làm sao để nuôi con tốt, lại vừa giữ chồng như ý.
Nuôi dưỡng được một đứa con “phát huy hết tiềm năng, tố chất” trong xã hội bây giờ không phải là điều đơn giản.
Câu chuyện của cầu thủ Văn Quyến là một ví dụ. Khi là “ngôi sao sáng” thì cả xã hội tung hô. Tới lúc “phạm lỗi” thì xã hội “ném đá”. Quyến bước ra hào quang và thoát khỏi búa rìu thế nào – với một người mẹ chất phác như mẹ Quyến quả là quá sức, nhưng mình lại quan tâm đến tình yêu giản dị, không lấp lánh hào quang của bà dành cho con trai mình bất kể thời khắc nào…và mình xúc động thật thà.
Một điều cũng khá phổ biến là nhiều ông bố bà mẹ dạy con những "mặc định xã hội". Mà những thứ này do bố mẹ truyền lại cảm xúc, tích tụ dần sẽ tạo thêm sự bất ổn.
Điều này không dễ nhận ra đâu nhé. Ví dụ, trong các bữa cơm hay các câu chuyện,bố mẹ truyền lại cảm xúc qua những câu nói kiểu như”công an ăn tiền” ,”giáo viên vòi vĩnh học sinh”... Càng "mặc định" bao nhiêu thì càng tỏ ra thiếu trách nhiệm cá nhân bấy nhiêu.
Đúng là xã hội có khiếm khuyết, nền giáo dục chưa đáp ứng mong mỏi của cộng đồng, điều quan trọng là bạn chọn cách ứng xử nào?
Mình nghĩ rằng “đổ lỗi cho nền giáo dục là một thái độ "thiếu trách nhiệm và phó thác cho xã hội" trong việc dạy con.
Trong các cuốn sách về giáo dục, nhà giáo dục nổi tiếng của Mỹ, John Dewey, viết rằng “giáo dục gia đình là nền tảng, cơ sở".
Mình nhớ hơn cả khi một nhà giáo dục người Đức trong cuộc trò chuyện với mình đã nói "nếu bạn đồng hành với con bạn đến lúc 18 tuổi, thì tôi đảm bảo chúng ta không phải lo lắng gì đến tương lai của chúng nữa”.
Đạo Phật có câu “đường đến Niết Bàn bắt đầu ngay dưới chân mình”.
Những câu hỏi nào chị thường gặp khi chia sẻ về "sự nghiệp nuôi con"?
- Nhiều bạn trẻ thường hỏi hoặc chia sẻ về các kỹ năng sống tự lập, như việc con mình thành thạo các kỹ năng sống tự lập như mua bán, mặc cả, tính toán, v.v…thiên về những đầu việc cụ thể, tỉ mỉ, hằng ngày.
Mình thì thấy những kỹ năng đó thực ra là bản năng sinh tồn. Cha mẹ quá chú trọng dạy con như thế, mà quên đi điều cốt lõi là dạy chúng biết kết nối với chung quanh, biết nỗ lực sống, yêu thương và bác ái, thì ngầm bên trong, bạn đang cô lập con cái, bằng cách khiến chúng ngầm chứng minh “ta có thể tự làm được nhiều thứ, ta có thể tự “xoay xở ngon lành” và không cần nhờ ai”.
Đó là thái độ sinh tồn đầy lo lắng. Có một hệ quả sâu xa hơn là tạo một xã hội hoài nghi, căng thẳng thiếu chân thành.
Người mẹ nào cũng muốn che chở, bảo vệ con mình, nhưng bằng cách nào cho hiệu quả?
Từ rất sớm, mình đọc được dự án tâm lý rất hay của một trường ĐH Mỹ : "Nếu giả định ngày mai bạn sẽ chết, bạn khao khát truyền lại điều gì cho người thân yêu nhất/cho học trò thân yêu?".
Mình đã suy ngẫm rất nhiều năm về ngụ ý sâu sắc của bức thông điệp này, và tự rút ra kết luận:
Tôi sẽ nói với con rằng, mai sau, khi con đến tuổi trưởng thành, về cơ bản, con sẽ chung sống với người dưng là chính, chứ không phải là những người thân trong gia đình - nơi con được yêu và thương vô điều kiện.
Trong cộng đồng- xã hội, đã có câu thành ngữ "Không bữa trưa nào là miễn phí" - bạn phải nỗ lực, nỗ lực và nỗ lực thường xuyên, và thành quả sẽ đến, khi đủ chín muồi.
Vì thế, chỉ có một cách để dạy con hạnh phúc, là hãy biết phân biệt tốt/xấu, và biết sống chân thành cởi mở, thiện ý, khiêm nhường với chung quanh.
Chỉ với một thiện ý đẹp đẽ ấy, con sẽ truyền cảm hứng tràn đầy thương mến đến mọi người.
Và trong một tập thể như thế, thì bao dung, khích lệ sẽ cộng hưởng với tài năng và lao động chăm chỉ, để làm nên thành công đầy xúc động.
Nói với con về lòng yêu nước
Minh Khuê sắp đi Mỹ với ước mơ trở thành nhà ngoại giao. Trong lúc chúng ta đang ngồi trò chuyện ở quán cà phê này, ngoài khơi Trung Quốc đang lắp giàn khoan ở thềm lục địa Việt Nam. Chị dạy con về lòng yêu nước ra sao?
- Những ngày này, chúng ta hay nghe, nói về/nhắc lại và hướng tới tinh thần Bạch Đằng, Đống Đa. Mình thì thích nhắc đến tinh thần của cụ Phan Châu Trinh hơn.

Lã Hồ Minh Khuê, con gái  chị Hải Âu

Dạy con về lòng yêu nước ư? Nói điều này có to tát không nhỉ.
Trong hồi ký của mình, phi hành gia người Nga Aleksandre Aleksandrov đã thốt lên: “Sau khi phi thuyền của chúng tôi bay ngang qua nước Mỹ, tắm mình trong cơn mưa tuyết sáng chói, tôi bỗng nhận ra rằng, tất cả chúng ta đều là con của Mẹ Trái Đất, dù cho bạn nhìn thấy đất nước nào cũng không quan trọng…Và, chúng ta hãy đối xử với Trái Đất như với Mẹ của chúng ta..”.
Tất nhiên, trong một thời đại tràn đầy cảm hứng toàn cầu, hòa đàm, kết nối thì những công dân toàn cầu nếu muốn thành công nhất định phải là người dấn thân đồng hành để có cái riêng từ nguồn cội quê hương, đất nước, mang tới thế giới để gia nhập vào trái đất nhỏ bé: “Hãy đi cùng dân tộc, bạn sẽ gặp nhân loại”, như câu nói của Belinxky – nhà phê bình nghệ thuật vĩ đại Nga thế kỷ 20.
Mình để con gạn đục khơi trong qua những trải nghiệm để trưởng thành với môi trường, văn hóa Việt Nam.
Mình nói chuyện với con, có những quốc gia, vùng lãnh thổ nhỏ bé nhưng các nước lớn không thể xâm hại hay “bắt nạt”, bởi họ đã xây dựng cho mình nội lực mạnh.
Một người bé nhỏ, nội lực mạnh, mang gương mặt Việt Nam đi ra thế giới có lẽ là điều mà mình mong muốn ở con gái.
Chia sẻ của chị làm tôi nhớ đến một bài viết của người bạn trên Facebook trong ngày hôm nay (10/5). Anh viết:
Bị ngoại xâm và chiến thắng ngoại xâm - đó là định mệnh của Việt Nam.
Chúng ta thích cái định mệnh đó hay muốn thay đổi nó?
Nếu thích nó thì rất dễ. Hãy cứ sống như chúng ta đã và đang sống, chắc chắn lịch sử đã và sẽ lặp lại. Chúng ta sẽ có những chiến thắng vang dội năm châu và những vị tướng lừng danh thế giới.
Nhưng chúng ta sẽ không bao giờ có những nhà kinh doanh giỏi, những nhà khoa học giỏi, những nhà văn hoá, nghệ thuật giỏi, có ảnh hưởng với thế giới. Họ không thể xuất hiện ở một đất nước luôn luôn có nguy cơ bị xâm lược và triền miên đánh giặc ngoại xâm. Việt Nam sẽ không bao giờ giàu có, hiện đại và văn minh.
Nếu muốn thay đổi cái định mệnh nghìn năm, không có cách nào khác là bắt đầu từ một nền giáo dục mới để tạo dựng những thế hệ người Việt mới.
Những thế hệ người Việt mới sẽ nghĩ rất khác chúng ta hiện nay.
Họ sẽ biết cách làm sao để "quân Nguyên" chẳng bao giờ dám nghĩ tới việc xâm lược một Việt Nam giàu mạnh về kinh tế, khoa học, kỹ thuật, văn hoá, nghệ thuật và kéo theo là sức mạnh quân sự và ảnh hưởng của Việt Nam với thế giới.
Với tất cả sự kính trọng đối với cha ông, mình nghĩ rằng để thay đổi định mệnh của dân tộc thì nhiều khi phải dám nghĩ và làm khác cha ông.
Và điều đó chỉ có thể làm được thông qua giáo dục.
Cảm ơn chị về cuộc trò chuyện.

"Ngày của Mẹ" (Mother's Day) được khởi xướng ở Mỹ (ngày viết bản "tuyên ngôn Hiền Mẫu" năm 1870), đa số các quốc gia trên thế giới chọn vào ngày Chủ Nhật thứ hai của tháng 5. Một số nước khác cũng có các ngày lễ tương tự nhưng tổ chức vào thời gian khác.

• Hạ Anh (thực hiện)

Báo động sự sa sút của giáo dục Pháp

- Lời tòa soạn: Trong bài viết dưới đây, GS Nguyễn Tiến Dũng (ĐH Toulouse) kể lại câu chuyện nhà khoa học Laurent Lafforgue  báo động về sự sa sút của giáo dục Pháp.
Laurent Lafforgue - giải thưởng Fields năm 2002 - đã dành nhiều thời gian tìm hiểu nguyên nhân, và đã đưa ra các kết luận "trời giáng", hay nói chính xác hơn là một “bản án”, đổ lên đầu các quan chức giáo dục,khiến cho người ta “sợ” đến nỗi ép ông phải từ chức khỏi Hội đồng giáo dục chỉ sau ít hôm ngồi trong đó “do bất đồng tư tưởng”.
Dưới đây là bài viết của GS Nguyễn Tiến Dũng.

Tỷ lệ học sinh sau khi tốt nghiệp phổ thông theo học các môn khoa học tự nhiên ở bậc đại học trong thập kỷ qua ở Pháp bị giảm trầm trọng, chỉ còn bằng khoảng 1/3 so với hồi năm 2000. (Ảnh: Lingua Service)

Tôi thỉnh thoảng có giới thiệu về hệ thống giáo dục Pháp, trong đó có nhiều điểm tiến bộ đáng để Việt Nam học tập. Một số bạn đọc có thể hiểu lầm tôi cho rằng hệ thống của Pháp là hoàn hảo. Thực ra, chẳng có hệ thống nào hoàn hảo. Tuy rằng Việt Nam cần phải trải qua mấy thế hệ nữa và phải đi đúng hướng mới hy vọng đạt được trình độ giáo dục như Pháp hiện tại, nhưng bản thân hệ thống giáo dục của Pháp cũng có những vấn đề nan giải.
Một trong các vấn đề đó là, sự chuẩn bị kiến thức khoa học tự nhiên cho học sinh phổ thông trong mấy thập kỷ qua không những không tiến bộ lên mà có vẻ ngày càng thụt lùi đi.
Có thể nhận thấy rõ ràng điều đó qua một số ví dụ sau.
Đề thi tốt nghiệp phổ thông môn toán năm 2014 bị kêu là quá khó (thành cả một sự kiện đăng trên các báo).
Tuy nhiên, theo chính các giáo viên phổ thông thì đề thi này hoàn toàn nằm trong chương trình, và so với các đề thi cách đây 10 - 20 năm thì không hề khó hơn. Chỉ có điều, trình độ của học sinh bị yếu đi khiến cho người ra đề những năm trước cũng có xu hướng ra đề dễ hơn, khi quay trở lại mức như cũ thì bị kêu là quá khó.
Tỷ lệ học sinh sau khi tốt nghiệp phổ thông theo học các môn khoa học tự nhiên ở bậc đại học trong thập kỷ qua bị giảm trầm trọng, chỉ còn bằng khoảng 1/3 so với hồi năm 2000.
Kiến thức chuẩn bị về toán của các sinh viên theo học các trường kỹ sư hay các khoa tự nhiên ở các đại học tổng hợp cũng giảm đi so với trước, khiến các giáo sư rất lo lắng và cũng phải điều chỉnh chương trình học xuống thấp theo cho sinh viên còn theo kịp.
Các trường elite (tinh hoa) nhất ở Pháp như Ecole Normale Supérieure (ENS) thì có thể vẫn giữ được mức trình độ, tuy nhiên có thay đổi về cấu trúc sinh viên.
Theo nhận xét của GS Laurent Lafforgue (giải thưởng Fields năm 2002), nếu như cách đây 20 - 30 năm, thời bản thân ông còn đi học, sinh viên vào học ENS gồm đủ thành phần (kể cả những gia đình khiêm tốn, trong đó có gia đình Lafforgue), thì ngày nay, hầu hết sinh viên ở đó là con nhà của các gia đình trí thức lớn hay rất khá giả, với phần lớn phụ huynh là giáo sư đại học.
Lý do, theo ông Lafforgue, là do việc dạy khoa học ở trường không còn được tốt như trước, nên phải là con nhà của những gia đình nào đó mới có điều kiện trau dồi thêm kiến thức để thi đấu lọt vào ENS, chứ hệ thống giáo dục hiện tại đã đang làm mất đi sự “bình đẳng về cơ hội”.

Giáo sư Laurent Lafforgue được nhận giải thưởng Fields năm 2002.

Sự suy sút về khoa học của các học sinh, sinh viên Pháp là một điềm rất xấu cho nền kinh tế của Pháp trong tương lai. Bởi lẽ, ngày nay, sự phát triển về khoa học và công nghệ là động lực chính cho sự phát triển về kinh tế trên thế giới. Nếu thiếu người giỏi về khoa học và công nghệ, thiếu đầu tư thích đáng, thì sức cạnh tranh củaPháp trên thế giới sẽ kém dần đi. Các nhà kinh tế cũng đã dự đoán rằng, chỉ trong vòng 15-20 năm nữa, Hàn Quốc (là một nước đang rất chú trọng đầu tư vào khoa học và công nghệ, với tỷ lệ GDP chi cho nghiên cứu và phát triển trên 4%/năm) sẽ có bình quân thu nhập đầu người vượt Pháp.
Vì sao nên nỗi?
Ông Lafforgue, sau khi được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, và có một thời gian ngắn năm 2005 được mời vào Hội đồng giáo dục (Haut Conseil de l’Education), đã dành nhiều thời gian tìm hiểu về “vấn nạn” này, và đã đưa ra các kết luận “trời giáng”, như là gáo nước lạnh, hay nói chính xác hơn là một “bản án”, đổ lên đầu các quan chức giáo dục của Pháp và cả các quan chức ở viện hàn lâm, khiến cho người ta “sợ” đến nỗi ép ông phải từ chức khỏi Hội đồng giáo dục chỉ sau ít hôm ngồi trong đó “do bất đồng tư tưởng”.
Tuy Lafforgue trở thành “ác tinh” của Bộ Giáo dục, nhưng được rất nhiều người ủng hộ, trong đó có các viện sĩ khác của Pháp như Alain Connes, Jean-Pierre Demailly, … Ông đã cùng các đồng sự viết cả một quyển sách sau vào năm 2007 để phân tích về sự suy sút (mà ông gọi là “délabrement” hay “débacle”) của nền giáo dục Pháp (cuốn sách có tên "Sự “tan vỡ” của trường học: một bi kịch không được thấu hiểu").
Ngoài ra, ông còn trả lời phỏng vấn báo chí, viết nhiều bài báo về vấn đề giáo dục, và có dành cả một trang về giáo dục trên trang web cá nhân ở viện IHES (http://www.ihes.fr/~lafforgue/education.html).
Một trong các nguyên nhân chủ chốt mà Lafforgue đưa ra để giải thích tình trạng suy sút của nền giáo dục Pháp chính là lý thuyết “constructivisme” của tác giả Jean Piaget khi được các nhà chức trách ép sử dụng đã phá hoại hệ thống giáo dục.
Theo khái niệm “constructivisme” (tên mĩ miều là “chủ nghĩa xây dựng”), thì thầy giáo mất dần vai trò “truyền đạt kiến thức”, biến thành vai trò “hướng dẫn học sinh tự nghiên cứu phám phá ra kiến thức”. Người ta quá chú trọng khía cạnh “tìm tòi sáng tạo” mà coi nhẹ khía cạnh “truyền đạt, luyện tập, tiếp thu bằng cách bắt chước làm theo”, dẫn đến hậu quả là học sinh bị hổng kiến thức, thiếu nền tảng, và những kiến thức đơn giản nay bỗng biến thành phức tạp.
Không chỉ môn toán, các môn khác cũng hứng chịu hậu quả nghiêm trong của chủ thuyết của Piaget - người một thời được nhiều nơi tung hô như là một nhà cải cách giáo dục lớn. Sau đây là một số ví dụ về tai hại của “constructivisme” mà Lafforgue đưa ra:
- Trong môn tiếng Pháp, thay vì dạy chia động từ như ngày xưa, với chủ thuyết “constructivisme” người ta bắt học sinh “quan sát những sự thay đổi trong dạng động từ”. Hệ quả: một tỷ lệ khá lớn học sinh Pháp đến khi vào đại học cũng không biết chia động từ cho đúng.
- Trong môn lịch sử, kiến thức trang bị cho học sinh thì hạn chế, nhưng đòi hỏi học sinh bình luận về các tài liệu như thể học sinh là nhà sử học. Kết quả là các “bình luận tư do” đó thực ra là các câu giáo điều đã được viết trước (bởi học sinh có biết gì đâu để mà bình luận). Môn lịch sử được dạy hời hợt đến mức học sinh lẫn lộn về thứ tự thời gian (chronology) của các sự kiện, kể cả các học sinh “khá” PTTH cũng không biết Napoleon và Louis XIV ai sinh trước ai sinh sau.
Trẻ con học một cách tự nhiên là phải học những cái cơ sở, cơ bản, cụ thể trước, rồi dựa vào đó lên cao dần, trừu tượng hoá dần thành các khái niệm phức tạp hơn. Nhưng đi theo “constructivisme” thì người ta làm ngược lại: trừu tượng cao siêu, mà rỗng ruột.
Ngoài ra, còn những nguyên nhân khác mà Lafforgue đưa ra như xu hướng cực đoan coi trọng kỹ năng hơn kiến thức, xu hướng “thù địch” với hai môn toán và văn...

• GS Nguyễn Tiến Dũng(GS Trường ĐH Toulouse)

Nếu muốn thành công, hãy dạy con bạn cách kể chuyện

Bạn đã bao giờ tự hỏi: Tại sao những người thành công, giữ vị trí cao trong xã hội và giàu có lại thường là những người rất hay kể chuyện? Hay những người giao dịch giỏi, làm việc thuận lợi, dễ làm thân và lấy được cảm tình của người khác cũng là những người hay kể chuyện? Phải chăng đó là sự tình cờ?

Cách đây 5 năm, khi được Công ty tư vấn Accenture mời làm tư vấn viên cao cấp tại New York, tôi có hẹn phỏng vấn với Phó tổng giám đốc Timothy Mould vào lúc 16h tại trụ sở công ty trên Đại lộ Americas. Ông Mould, phó tổng giám đốc phụ trách mảng khách hàng nhà nước, bước vào phòng vội vã một tai kéo vali và tay kia ôm máy tính.

Đạt được thành tựu về học vấn sẽ tạo đà cho thành công. Ảnh: Hạ Anh

Ông chào tôi và nói rằng "Chúng ta nói chuyện nhanh nhé, tôi cóvài câu hỏi chị rồi tôi phải ra sân bay lúc 16h25."
Tôi gật đầu nhìn ông mỉm cười và nói: “Tất nhiên rồi ạ, lúc nào phải đi ông cứ nói.”
Chúng tôi bắt đầu bằng những câu trao đổi bình thường về sơ yếu lý lịch, bằng cấp và chuyên ngành. Nhưng khi ông chuyển sang hỏi về kinh nghiệm, thì tôi nhận ra rằng mình có thể tiếp tục liệt kê các vị trí cũ của mình hay… mình có thể làm cho buổi phỏng vấn hay hơn.
Tôi bắt đầu kể cho ông nghe việc thành phố New York – nơi tôi làm việc trước đó –định giá bất động sản ra sao, một năm thu bao nhiêu thuế và bao nhiêu người được lợi tiền thuế vì nhà nước tính sai giá trị tài sản của họ. Tôi nói về các cách chúng tôi kiểm soát việc định giá và tăng doanh thu cho thành phố như thế nào.
Ông Mould ngồi nghe thích thú, hỏi tôi rất nhiều về mảng này và quên mất luôn cả danh sách câu hỏi mà ông nói đến ban đầu. Khi nhìn kim đồng hồ chỉ 16h40, ông bắt tay tôi và nói: “Chết tôi phải đi. Tối nay tôi sẽ gửi bạn mức lương đề xuất.Khi nào bạn có thể bắt đầu?” Tôi biết là tôi đã thuyết phục được ông.
Tại sao tôi lại kể với mọi người câu chuyện này? Tôi làm việc với học sinh cấp 2, cấp 3 và phụ huynh hàng ngày, giúp các gia đình định hướng cho con về học tập và nghề nghiệp.
Một trong những mong ước mà phụ huynh chia sẻ với tôi nhiều nhất là muốn con mình: 1) biết sở thích, hứng thú của mình; 2) có chính kiến riêng; và 3) biết cách trình bày bản thân.
Mong muốn này của phụ huynh rất chính đáng. Khi các con có những khả năng trên, nghĩa là con đã tư duy chín chắn và có kỹ năng giao tiếp của một người trưởng thành.
Tuy nhiên, khi phụ huynh muốn tôi giúp các cháu phát triển kỹ năng này ở tuổi 17-18, thì tôi biết là phụ huynh đang chữa cháy. Ở tuổi đó, các cháu đã bắt đầu phải ra ngoài đời thuyết phục người khác và tạo cho mình các“đồng minh” rồi. Vì thế, chúng cần được hướng dẫn làm việc này từ sớm hơn rất nhiều.
Trong những em học sinh mà tôi được dạy, những em thành công cao là nhưng em không chỉ học tập tốt, mà còn có tư duy mạch lạc, nói năng lưu loát, biết cách giao tiếp với người lớn, biết viết thư trao đổi rất chuyên nghiệp, và cuối cùng là biết… chia sẻ, thảo luận về mình.
Để giúp các con đạt được kết quả cao trong cuộc sống sau này, ngoài việc đầu tư vào học hành, một việc rất quan trọng tôi cho rằng phụ huynh nên làm là giúp con mình phát triển kỹ năng giao tiếp và đặc biệt là cách kể chuyện. Và nên bắt đầu tư khi các em còn nhỏ.
Kỹ năng kể chuyện là một trong những kỹ năng được phát triển sớm và rộng rãi trong trẻ em ở Mỹ. Các em đi học từ nhỏ đã được viết bài về mình, đứng trước lớp kể lại cho các bạn nghe, và nhận phải hồi của thầy cô. Các em không chỉ được dạy cách kể về mình thế nào để gây ấn tượng cho người nghe mà còn được nghe người khác kể về họ để học tập.
Ở Mỹ bạn không đi đâu là không gặp người kể chuyện (story tellers), từ chính trị gia tranh cử tổng thống cho tới siêu sao lên nhận giải Oscar cho tới các bạn học sinh cấp 3 phát biểu tại lễ nhận bằng.... ai cũng có một câu chuyện để bắt đầu.
Theo Andrew Stanton, người đã từng làm ra những phim hoạt hình nổi tiếng như WALL-E, Finding Nemo và Toy Story, “không có gì đưa con người lại gần nhau hơn hơn là các câu chuyện vì chúng cho ta cơ hội được chia sẻ cảm xúc với ngườicó cùng trải nghiệm.”
Khi học cách kể chuyện các con phát triển rất nhiều kỹ năng khác không kém phần quan trọng như quan sát, cảm nhận, phân tích, đánh giá, chọn lọc, bố cục, trình bày, truyền cảm xúc và thông tin, phân biệt cái đúng, cái sai, xác định quan điểm về giá trị đạo đức của mình, v.v.
Các con cũng phải học cách nói trước đám đông, cách thuyết phục, cách xử lý tình huống, cách đối đầu với thất vọng – rất nhiều kỹ năng “mềm” tạo nên sự phát triển của một cá nhân.
Trong mỗi câu chuyện, các con sẽ lớn dần, trưởng thành dần và trở thành những cá thể biết quan tâm đến mình và thế giới xung quanh mình. Kỹ năng kể chuyện cũng là nền tảng của kỹ năng thuyết trình.
Tôi học cách kể chuyện của người Mỹ khi tôi bắt đầu làm trợ lý phóng viên cho Hãng thông tấn AP tại Hà Nội năm 1994, sau này được đào tạo chuyên nghiệp về báo chí tại Trường Đại học tổng hợp Columbia và có cơ hội viết bài cho nhiều hãng báo quốc tế. Tuy nhiên, mỗi câu chuyện tôi vẫn thường trăn trở vì lời nói của thầy giáo văng vẳng trong tai “Bạn phải làm cho tôi chú ý, cả về tri thức lẫn cảm xúc”. Là nhà báo, tôi biết hơn ai hết điều này không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Vì thế, khi thiết kế các khoá học tiếng Anh nâng cao cho học sinh cấp 2 và cấp 3, tôi đưa kỹ năng viết luận và tư duy phản biện vào chương trình và đề cao tầm quan trọng của những kỹ năng này vì tôi biết các em sẽ cần đến chúng trong tương khai không xa.
Bản thân tôi, sau 20 năm công tác và giữ vị trí lãnh đạo của hai tổ chức giáo dục, tôi vẫn sử dụng những kỹ năng này hàng ngày. Và mỗi lần tôi kể một câu chuyện làm người khác thấy thú vị, qua lời nói hay bài viết, tôi nhận thấy tôi cũng hiểu mình và hiểu người ngồi trước mặt mình hơn.
Sau cuộc phỏng vấn kể ở trên, ông Mould gọi điện cho tôi ngay tối hôm đó thông báo quyết định mời tôi vào làm với mức lương 150 ngàn đô-la/năm chưa kể thưởng.

Theo Vietnamnet

Những câu "ngớ ngẩn" mẹ thường nói với con khi nóng giận

Hãy thử xem bạn có nói với con những câu "ngớ ngẩn" nào dưới đây không nhé?

Khi có con, đôi khi trong lúc nóng giận bạn thường có có xu hướng nói những điều bạn không bao giờ thưc hiện được. Và một lúc nào đó bạn sẽ nghĩ đó là những câu nói ngớ ngẩn và vô nghĩa nhất bạn đã từng nói. Tuy nhiên, và lúc nóng giận, bạn vẫn lại “thốt” ra được. Hãy thử xem bạn có nói với con những câu nào dưới đây không nhé?

1. “Nếu con không đi giày là mẹ sẽ bỏ con lại và đi trước đó?”.
Thực tế: Bạn nào có thể bỏ con lại mà đi đâu, có chăng là chạy ra sân sau nhà hoặc chạy vào trong bếp.
2. “Con có muốn mẹ đánh cho một trận không?”.
Thực tế: Bạn đâu muốn đánh và có thể sau đó bạn không đánh.
3. “Nếu con không dừng lại, mẹ sẽ dẫn con về nhà ngay lập tức”.
Thực tế: Khi con mè nheo nơi công cộng, đây chỉ là câu dọa “vô nghĩa” và bạn không thể làm được điều bạn nói ngay lập tức.
4. “Con có 30 giây để dọn dẹp đống đồ chơi này không thì mẹ sẽ ném tất cả vào thùng rác”.
Thưc tế: Ném đồ chơi vào thùng rác là việc “vô bổ” và bạn không hề muốn ném.
5. "Nếu con không ăn, thì bữa sau mẹ sẽ không nấu và cho con ăn thêm bất kì cái gì nữa”.
Thực tế: Bạn không thể đành lòng không cho con ăn những bữa sau.
6. “Mẹ đếm đến 3 là con phải dừng bằng không mẹ sẽ phạt”
Thực tế: Đếm đến 3 rồi mà con vẫn không dừng và bạn cũng không phạt.
7. “Con đang cố tình làm mẹ phát điện lên đấy phải không?
Thưc tế: Bạn đang “điên” lắm rồi mà bạn thừa biết điều đó.
8. “Nếu con không dừng ngay việc nghịch đồ ăn thì mẹ sẽ ném tất cả đi đấy”
Thưc tế: Bạn chỉ có thể đồ ăn mà không thể ném hết chúng đi.

Theo Seatimes

Tại sao tôi sẽ không bao giờ khen con mình thông minh

Salman Khan:

An-Nam (dịch từ blog của Khan Academy)

Qua những nghiên cứu tỉ mẩn về cách nghĩ đối với việc học (learning mindsets) cũng như kinh nghiệm với con trai mình, tôi tin tưởng hơn bao giờ hết rằng thái độ về việc học quan trọng hơn bất cứ thứ gì ta dạy.

Đứa con trai năm tuổi của tôi mới biết đọc. Mỗi tối, hai bố con cùng nằm trên giường và tôi nghe con đọc một cuốn truyện ngắn. Dĩ nhiên là cu cậu sẽ gặp phải những từ khó: tối qua là từ “đầy biết ơn” (gratefully). Sau một phút chật vật, thằng bé đã đọc được từ đó. Rồi cháu bảo: “Bố à, bố có vui vì con đã đánh vật với từ ấy không? Con thấy não mình đang lớn lên đấy!” Tôi mỉm cười - con trai tôi đã diễn tả thành lời những biểu hiện của một “lối suy nghĩ phát triển”. Nhưng đây không phải là chuyện ngẫu nhiên. Gần đây, tôi đã áp dụng vào thực tế một nghiên cứu tôi đọc được trong vài năm trở lại: tôi quyết định không khen con khi cháu hoàn thành những việc mình vốn đã thạo, mà khen ngợi khi cháu kiên trì làm những việc khó. Tôi nhấn mạnh với cháu rằng, nhờ vật lộn mà não mình phát triển.

Các nhà nghiên cứu từ lâu đã biết rằng não bộ cũng giống như cơ bắp vậy; càng sử dụng, càng phát triển. Họ đã phát hiện ra rằng những kết nối thần kinh hình thành và được gia cố ở mức cao nhất khi ta mắc lỗi trong việc khó, chứ không phải khi lặp đi lặp lại thành công trong những việc dễ.

Điều này có nghĩa là trí tuệ của ta không cố định, và cách tốt nhất để phát triển trí tuệ là nắm lấy cơ hội làm những việc có thể khiến ta phải vật lộn và thất bại.

Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận thấy điều này.Tiến sĩ Carol Dweck tại Đại học Stanford nghiên cứu cách suy nghĩ về học tập đến nay đã mấy chục năm. Bà thấy rằng đa số mọi người khư khư một trong hai cách nghĩ: cố định hoặc phát triển. Lối nghĩ cố định nhầm tưởng rằng trên đời, con người ta chỉ có thông minh hoặc không thông minh, và trí tuệ đã được định đoạt bởi gene. Những người có lối suy nghĩ phát triển sáng suốt nhận ra rằng năng lực và trí tuệ có thể phát triển nhờ nỗ lực, vật lộn và thất bại. Tiến sĩ Dweck nhận thấy những người với lối suy nghĩ cố định có xu hướng chỉ tập trung nỗ lực vào những việc mình có cơ hội thành công và lẩn tránh những việc có thể khiến mình phải vật lộn. Điều này giới hạn việc học hỏi của họ. Trái lại, những người có lối suy nghĩ phát triển thích ôm vào những thách thức và hiểu rằng sự ngoan cường cũng như nỗ lực có thể thay đổi kết quả học tập của mình.

Nếu cả xã hội bắt đầu biết thích vật lộn trong học hỏi, thì những tiềm năng cho nhân loại toàn cầu sẽ là vô tận!

Tin vui là cách nghĩ có thể được dạy và uốn nắn. Điều rất thú vị là Tiến sĩ Dweck và các cộng sự đã phát triển những kỹ thuật mà họ gọi là “những can thiệp cho lối suy nghĩ phát triển”. Những kỹ thuật này đã cho thấy là thậm chí những thay đổi nho nhỏ trong giao tiếp hay những lời bình luận tưởng chừng như vô thưởng vô phạt cũng có thể mang đến những hệ quả lâu dài đối với cách nghĩ của con người. Ví dụ, khen ngợi tiến trình của một người (“Tôi rất thích cách em vật lộn với bài học”) thay vì khen một tính trạng vốn có hay một năng khiếu (“Em thông minh thật!”) là một cách gia cố lối suy nghĩ phát triển trong một người. Sự khen ngợi nỗ lực sẽ trân trọng và khuyến khích những cố gắng; còn sự khen ngợi năng khiếu sẽ củng cố quan niệm cho rằng người ta thành công hay không là bởi một đặc tính cố định. Chúng ta đã chứng kiến điều này ở Khan Academy: các học viên dành nhiều thời gian với chúng tôi hơn sau khi nhận được những tin nhắn khen ngợi nỗ lực dẻo dai và bền bỉ của họ cũng như nhấn mạnh rằng não bộ cũng giống như cơ bắp vậy.

Internet là một giấc mơ đối với người có lối suy nghĩ phát triển. Với Khan Academy, MOOCs và những mạng giáo dục khác, các bạn sở hữu cơ hội tiếp cận chưa từng có với nguồn học liệu vô tận giúp mình phát triển trí óc. Tuy nhiên, xã hội sẽ chẳng biết tận dụng điều này nếu lối suy nghĩ phát triển không thắng thế. Vậy, nếu chúng ta chủ động thay đổi hiện trạng này thì sao? Hình dung xem sẽ thế nào nếu chúng ta bắt đầu sử dụng bất cứ phương tiện nào mình có để kích thích lối suy nghĩ phát triển cho tất cả những người mình quan tâm? Điều này không chỉ bó hẹp trong Khan Academy hay môn đại số – nó được áp dụng vào cách bạn giao tiếp với con cái, cách quản lý nhân viên nơi làm việc, cách học một ngôn ngữ hay một nhạc cụ mới. Nếu cả xã hội bắt đầu biết thích vật lộn trong học hỏi, thì những tiềm năng cho nhân loại toàn cầu sẽ là vô tận!
Và đây là một bất ngờ dành cho các bạn. Đọc bài viết này, bạn đã bắt đầu trải nghiệm nửa thứ nhất của quá trình kích thích lối suy nghĩ phát triển. Nghiên cứu của Tiến sĩ Dweck cho thấy, đơn thuần việc được tiếp cận với bản thân nghiên cứu này đã có thể thay đổi lối suy nghĩ của một người. Nửa còn lại của quá trình can thiệp là trao đổi nghiên cứu này với những người khác. Chúng tôi đã làm một video tán dương những vật lộn trong học tập để giúp các bạn làm điều này. Rốt lại vì lẽ đó, nếu con trai tôi hay bất cứ ai, hỏi về chuyện học thì tôi chỉ mong họ biết một điều: miễn là bền bỉ, kiên trì vật lộn và vấp váp, cái gì rồi họ cũng có thể học được hết!

Salman Khan, 37 tuổi, là một nhà giáo dục nổi tiếng người Mỹ gốc Bangladesh. Tốt nghiệp Đại học MIT ngành Toán học, Kỹ thuật và Khoa học Máy tính, sau đó nhận bằng MBA tại Harvard, anh nguyên là nhà phân tích tài chính – một công việc mơ ước của bao người. Tuy nhiên, vì đam mê giáo dục, anh đã từ bỏ tất cả để chuyên tâm xây dựng và điều hành Khan Academy, trang giáo dục trực tuyến đi lên từ những video đơn giản, do tự Khan làm, trên mạng Youtube. Khan Academy ngày nay là trang giáo dục phi lợi nhuận, hoạt động với sứ mệnh: mang các bài giảng thú vị, dễ hiểu, theo tiêu chuẩn thế giới đến cho người học. Khan làm công việc này với niềm tin là ai cũng được và nên học, và có thể học bất cứ cái gì. Những bài viết của anh rất truyền cảm, có khả năng thay đổi cách nghĩ thông thường của con người về dạy và học, từ đó gặt hái được nhiều thành công hơn trong cuộc

Hãy tăng khả năng tư duy của trẻ bằng âm nhạc

Đăng Bởi Một Thế Giới - 15:00 06-09-2014

 

 

Âm nhạc có tác dụng thư giãn tạo sự thoải mái tinh thần, khơi gợi những cảm hứng sáng tạo trong công việc, xoa dịu những buồn phiền lo lắng, các nhà khoa học còn chứng minh được rằng âm nhạc trực tiếp góp phần không nhỏ trong việc hình thành tư duy toán học của con người.

Một nghiên cứu tại Mỹ chia sinh viên thành 3 nhóm nhỏ, nhóm thứ nhất nghe nhạc Mozart, nhóm thứ 2 nghe nhạc bình thường, nhóm thứ 3 không nghe gì cả. Kết quả kiểm tra khả năng tư duy không gian của nhóm thứ nhất tăng 62% so với trước đó, nhóm thứ 2 tăng 14%, nhóm thứ 3 là 11%, như vậy âm nhạc còn có tác dụng trong việc phát triển tư duy toán học.

Trẻ em có thể thưởng thức những giai điệu của âm nhạc không?

Em bé 2 ngày tuổi đã nhận biết được âm thanh và phản ứng lại, đến 2 tháng tuổi trẻ đã thích nghe nhạc hòa tấu và tiếng hát. Âm nhạc luôn luôn cần thiết và góp phần không nhỏ trong sự phát triển trí thông minh của trẻ.

 Vậy khoảng độ tuổi nào thì thích hợp để trẻ có thể học âm nhạc? Vì sao?

Âm nhạc va hội hoạ là một trong những môn học thuộc về năng khiếu, tuy nhiên nếu chúng ta không cho con đi học thì không thể biết con mình có năng khiếu hay không, các nhà chuyên môn thường khuyên nên cho trẻ tiếp xúc với âm nhạc càng sớm càng tốt nhưng học nhạc thì nên bắt đầu ở độ tuổi đi học vì đây là độ tuổi đã có ý thức có khả năng tự kiềm chế và kiên nhẫn. Tuy nhiên cũng có những trẻ có thể học nhạc trước khi học chữ.

Vì sao trẻ em có thể học nhạc trước khi biết chữ?

Các nhà khoa học Anh đã chứng minh có sự liên hệ chặt chẽ giữa âm nhạc và ngôn ngữ vì cả 2 đều phụ thuộc vào khả năng phân biệt âm thanh của người nghe,việc cho trẻ tiếp xúc âm nhạc sớm có thể hỗ trợ cho trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ và tại não vùng xử lý toán nằm ngay bên cạnh vùng xử lý âm nhạc nên tác động của âm nhạc sẽ ảnh hưởng tích cực đến khả năng toán học của trẻ., như vậy nếu ta cho trẻ học nhạc sớm thì sẽ phát triẻn ngôn ngữ và toán học thuận lợi cho việc học chữ sau này.

Những điều lưu ý khi cho trẻ học nhạc:

- Đầu tiên là phải dựa vào khả năng tiếp thu âm nhạc của trẻ,

- Tiếp đó là dựa vào sự phát triển của lứa tuổi để chọn loại nhạc thích hợp

- Và cuối cùng không nên quá kỳ vọng vào những kết quả  theo ý thích của chính cha mẹ chứ không phải của trẻ.

 BS.CK1.Thái Thanh Thủy – Benhviennhi.org.vn

Người Mỹ dạy bài học cô bé lọ lem như thế nào?

09/09/2014 16:11

Chia sẻ:

Trước tiên thầy gọi một học sinh lên kể chuyện Cô bé Lọ lem. Em học sinh kể xong, thầy cảm ơn rồi bắt đầu hỏi.

- Các em thích và không thích nhân vật nào trong câu chuyện vừa rồi?
- Em thích cô bé Lọ Lem Cinderella ạ, và cả Hoàng tử nữa nhưng không thích bà mẹ kế và chị con riêng bà ấy. Cinderella tốt bụng, đáng yêu, lại xinh đẹp. Bà mẹ kế và cô chị kia đối xử tồi với Cinderella.
- Nếu vào đúng 12 giờ đêm mà Cinderella chưa kịp nhảy lên cỗ xe quả bí thì sẽ xảy ra chuyện gì?
- Thì Cinderella sẽ trở lại có hình dạng lọ lem bẩn thỉu như ban đầu, lại mặc bộ quần áo cũ rách rưới tồi tàn. Eo ôi, trông kinh lắm.

Ảnh minh họa.

- Bởi vậy, các em nhất thiết phải là những người đúng giờ, nếu không thì sẽ tự gây rắc rối cho mình. Ngoài ra, các em tự nhìn lại mình mà xem, em nào cũng mặc quần áo đẹp cả. Hãy nhớ rằng chớ bao giờ ăn mặc luộm thuộm mà xuất hiện trước mặt người khác. Các em gái nghe đây: các em lại càng phải chú ý chuyện này hơn. Sau này khi lớn lên, mỗi lần hẹn gặp bạn trai mà em lại mặc luộm thuộm thì người ta có thể ngất lịm đấy (Thầy làm bộ ngất lịm, cả lớp cười ồ). Bây giờ thầy hỏi một câu khác. Nếu em là bà mẹ kế kia thì em có tìm cách ngăn cản Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử hay không? Các em phải trả lời hoàn toàn thật lòng đấy.
- Nếu là bà mẹ kế ấy, em cũng sẽ ngăn cản Cinderella đi dự vũ hội.
- Vì sao thế?
- Vì... vì em yêu con gái mình hơn, em muốn con mình trở thành hoàng hậu.
- Đúng. Vì thế chúng ta thường cho rằng các bà mẹ kế dường như đều chẳng phải là người tốt. Thật ra họ chỉ không tốt với người khác thôi, chứ lại rất tốt với con mình. Các em hiểu chưa? Họ không phải là người xấu đâu, chỉ có điều họ chưa thể yêu con người khác như con mình mà thôi.
Bây giờ thầy hỏi một câu khác: Bà mẹ kế không cho Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử, thậm chí khóa cửa nhốt cô bé trong nhà. Thế tại sao Cinderella vẫn có thể đi được và lại trở thành cô gái xinh đẹp nhất trong vũ hội?
- Vì có cô tiên giúp ạ. Cô cho Cinderella mặc quần áo đẹp, lại còn biến quả bí thành cỗ xe ngựa, biến chó và chuột thành người hầu của Cinderella.
- Đúng, các em nói rất đúng. Các em thử nghĩ xem, nếu không có cô tiên đến giúp thì Cinderella không thể đi dự vũ hội được, phải không?
- Đúng ạ.
- Nếu chó và chuột không giúp thì cuối cùng Cinderella có thể về nhà được không?
- Không ạ.
- Chỉ có cô tiên giúp thôi thì chưa đủ. Cho nên các em cần chú ý: Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta đều cần có sự giúp đỡ của bạn bè. Bạn của ta không nhất định là tiên là bụt, nhưng ta vẫn cần đến họ. Thầy mong các em có càng nhiều bạn càng tốt. Bây giờ, đề nghị các em thử nghĩ xem, nếu vì mẹ kế không muốn cho mình đi dự vũ hội mà Cinderella bỏ qua cơ hội ấy thì cô bé có thể trở thành vợ của hoàng tử được không?
- Không ạ! Nếu bỏ qua cơ hội ấy thì Cinderella sẽ không gặp hoàng tử, không được hoàng tử biết và yêu.
- Đúng quá rồi! Nếu Cinderella không muốn đi dự vũ hội thì cho dù bà mẹ kế không ngăn cản đi nữa, thậm chí bà ấy còn ủng hộ Cinderella đi nữa, rốt cuộc cô bé cũng chẳng được lợi gì cả. Thế ai đã quyết định Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử?
- Chính là Cinderella ạ.
- Cho nên các em ạ, dù Cinderella không còn mẹ đẻ để được yêu thương, dù bà mẹ kế không yêu cô bé, những điều ấy cũng chẳng thể làm cho Cinderella biết tự thương yêu chính mình. Chính vì biết tự yêu lấy mình nên cô bé mới có thể tự đi tìm cái mình muốn giành được. Giả thử có em nào cảm thấy mình chẳng được ai yêu thương cả, hoặc lại có bà mẹ kế không yêu con chồng như trường hợp của Cinderella, thì các em sẽ làm thế nào?
- Phải biết yêu chính mình ạ.
- Đúng lắm! Chẳng ai có thể ngăn cản các em yêu chính bản thân mình. Nếu cảm thấy người khác không yêu mình thì em càng phải tự yêu mình gấp bội. Nếu người khác không tạo cơ hội cho em thì em cần tự tạo ra thật nhiều cơ hội. Nếu biết thực sự yêu bẳn thân thì các em sẽ tự tìm được cho mình mọi thứ em muốn có. Ngoài Cinderella ra, chẳng ai có thể ngăn trở cô bé đi dự vũ hội của hoàng tử, chẳng ai có thể ngăn cản cô bé trở thành hoàng hậu, đúng không?
- Đúng ạ, đúng ạ!
- Bây giờ đến vấn đề cuối cùng. Câu chuyện này có chỗ nào chưa hợp lý không?
- Sau 12 giờ đêm, mọi thứ đều trở lại nguyên dạng như cũ, thế nhưng đôi giày thủy tinh của Cinderella lại không trở về chỗ cũ.
- Trời ơi! Các em thật giỏi quá! Các em thấy chưa, ngay cả nhà văn vĩ đại (nhà văn Pháp Charles Perrault, tác giả truyện Cô Bé Lọ Lem - chú thích của người dịch) mà cũng có lúc sai sót đấy chứ. Cho nên sai chẳng có gì đáng sợ cả. Thầy có thể cam đoan là nếu sau này có ai trong số các em muốn trở thành nhà văn thì nhất định em đó sẽ có tác phẩm hay hơn tác giả của câu chuyện Cô bé Lọ lem! Các em có tin như thế không?
- Tất cả học sinh hồ hởi vỗ tay reo hò.

Có gì trong ba lô một học sinh tiểu học?

Liam Doyle, một cậu học sinh 9 tuổi,  học lớp 3 trường công lập Anderdon ở Amherstburg (Ontario,Canada) đã chia sẻ những đồ dùng trong ba lô của cậu. So với những chiếc cặp sách của 30 năm trước thì chiếc Iphone và iPad bên trong là sự khác biệt lớn nhất.

Giày, túi đựng bữa trưa và hộp bút chì màu vẫn chiếm phần lớn không gian bên trong chiếc ba lô của một học sinh tiểu học. Và “chiếc máy tính bảng bên trong là sự khác biệt lớn nhất” - Kerry Green-Duren, hiệu trưởng Trường công lập Anderdon nói.  

Vậy, có gì trong một chiếc ba lô của một cậu bé học sinh tiểu học:

Ba lô

Ba lô có lẽ là thứ không thể thiếu của mỗi học sinh khi trở lại trường. Ba lô đi học được ưa thích của học sinh vẫn là nhưng chiếc ba lô vải mềm và có màu sắc rực rỡ. Sau cơn sốt chóng vánh của những chiếc va li cứng loại mini có tay kéo và chạy trên 2 chiếc bánh xe để đựng sách giáo khoa thì những chiếc ba lô đeo vai đã trở lại. Chiếc ba lô của Liam có màu cam neon và được mua tại một trung tâm mua sắm ở Michigan.

Máy tính bảng

Năm nay, Liam sẽ có một chiếc iPhone và iPad trong cặp cách của cậu. Hiệu trưởng Kerry Green-Duren đã hủy một lệnh cấm mang những đồ công nghệ tới trường vào năm ngoái và bây giờ các học sinh có thể mang nhưng thiết bị công nghệ như máy tính bảng tới và dùng wifi của trường.

 Liam dự định sử dụng máy tính bảng để nghiên cứu các kế hoạch của trường và tra cứu từ ngữ. “Trong lớp chỉ có 5 quyển từ điển và đôi khi tất cả chúng đều đang được các bạn khác sử dụng” – cậu nói.

Chính sách này của trường Anderon được gọi là BYOD (Bring Your Own Device) – mang thiết bị của bạn. Các cuộc tranh luận trong ngành giáo dục bắt đầu nổ ra. Nhiều người tranh cãi rằng liệu điều này có đang tạo lợi thế cho những học sinh ‘nhà có điều kiện’ được hưởng nhưng tiện ích tiên tiến nhất và cho rằng các trường học nên đầu tư nhiều máy tính xách tay và máy tính bảng cho học sinh hơn.

Điện thoại di động

Điện thoại di động đang làm phiền lòng rất nhiều giáo viên. Nhắn tin tán gẫu và mạng xã hội có thể làm bọn trẻ không thể tập trung vào bài giảng khi đang trong giờ học. Tuy nhiên, điện thoại di động đang ngày một phổ biến và trẻ em đang ngày càng sử dụng chúng nhiều hơn.

Dữ liệu của Canada thì khó có thể thống kê nhưng theo con số được thông kê bởi Pew Research của Hoa Kỳ cho thấy gần 80% thanh thiếu niên đều sở hữu một chiếc điện thoại di động và cứ 4 người thì lại có một người thường xuyên truy cập Internet bằng điện thoại của họ.

Bữa trưa

Hộp đựng bữa trưa đã trải qua một ‘chặng đường’ dài từ nhưng chiếc hộp nhựa dán sticker ngộ nghĩnh cho tới bây giờ là những hộp cơm tiêu chuẩn được giữ nóng bằng điện.

Các trường học ở Ontario, Canada như trường của Liam đang theo học đang dần thích nghi với những sáng kiến về sinh dưỡng và sức khỏe. Những đồ ăn nhiều chất béo đang dần bị loại bỏ và được thay bằng những món ăn tươi và tốt cho sức khỏe.

Vở ghi chép

Bà Green-Duren, hiệu trưởng trường công lập Anderon của Liam, đang thử nghiệm một dự án thí điểm, trong đó 8 lớp học sẽ gần như không cần ghi chép bất cứ thứ gì ra giấy. Bà nói rằng học sinh có thể có chụp ảnh bảng bài tập về nhà trên điện thoại của chúng vào cuối ngày học, và sách giáo khoa in quá cồng kềnh cho trẻ nhỏ.

 "Nếu bọn trẻ ngày nào cũng mang đầy một ba lô sách gióa khoa các môn học tới trường thì cột sống của chúng sẽ rất dễ bị tổn thương." bà nói.

Hộp bút chì màu

Một hộp bút màu mới là thứ không thể thiếu của mỗi học sinh tiểu học mỗi mùa tựu trường. Mặc dù gần đây càng có nhiều lớp học ở Canada đã không còn ghi chép trên giấy và viết chữ thảo đang dần trở thành một môn nghệ thuật bị lãng quên thì học sinh Canada vẫn đang thỏa sức sáng tạo trên hộp bút chì màu Crayolas cầu vồng.

Bảng kế hoạch

Mặc dù ngày nay nhiều giáo viên đã và đang duy trì một trang web để phụ huynh có thể cập nhật thông tin về bài tập về nhà, hoạt động của lớp học hay chuyến dã ngoại của học sinh nhưng bảng kế hoạch chép tay của học sinh vẫn rất phổ biến.

Một nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng việc ghi chép những kế hoạch, nhắc nhở của giáo viên trên lớp vào bảng kế hoạch vẫn tốt hơn vì học sinh sẽ nhớ lâu hơn khi chúng viết ra giấy và đọc nó chứ không phải bằng cách đánh máy và nhìn nó ở màn hình.

Giày

Nhiều học sinh được yêu cầu mang một đôi giày đi trong nhà khi tới trường. Đôi giày trong ba lô của Liam là một mẫu giày chạy cũ của Reebok. Liam cũng mang theo một đôi tất trong trường hợp chân cậu bị ướt trong khi tham gia hoạt động thể chất.

“Nếu em không thay tất khi bị ướt thì chân em sẽ bốc mùi rất khó ngửi.” – cậu thật thà nói.

• Thu Phương (Theo The Globe And Mail)